Μοιάζει και είναι παρωχημένη πια η αντίληψη ότι η τοπική αυτοδιοίκηση στερείται ουσιαστικής αυτοτέλειας και κινείται μόνο σαν παρακολούθημα της κεντρικής εξουσίας, υλοποιώντας δεσμεύσεις και πολιτικές που προέρχονται/υπαγορεύονται/εξαρτώνται από την κεντρική πολιτική σκηνή, αρκούμενη στη διαχείριση μιας σταθερής και επαναλαμβανόμενης καθημερινότητας.
Η τάση είναι σαφής και κινείται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση: όλο και μεγαλύτερα κομμάτια και τομείς πολιτικής αποσπώνται από την κεντρική πολιτική σκηνή και μετακυλίονται σε τοπικό επίπεδο. Είναι αλήθεια ότι μέχρι στιγμής δεν μεταφέρονται και οι αντίστοιχοι πόροι (ανθρώπινοι και υλικοί), ωστόσο η διεθνής πρακτική αλλά και φωτεινές εγχώριες εξαιρέσεις δείχνουν το δρόμο: Προς μια τοπική αυτοδιοίκηση η οποία λειτουργεί σαν μία μικρή τοπική κυβέρνηση υλοποιώντας ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις ανάγκες της κοινωνίας στην οποία αναφέρεται (και από την οποία άλλωστε εκλέγεται). Πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει;
Αποτελεί το εσωτερικό του ομόκεντρου κύκλου στις σχέσεις εξουσίας και αντιπροσώπευσης που επηρεάζουν την καθημερινότητα του πολίτη. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για την πρωτοβάθμια τοπική αυτοδιοίκηση, δηλαδή τους δήμους οι οποίοι (θα έπρεπε να) βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης των προβλημάτων της καθημερινότητας των δημοτών τους. Ποιο είναι το ζητούμενο λοιπόν για την αυτοδιοίκηση ώστε να συμβαδίζει και να ανταποκρίνεται στην εποχή που ζούμε – με τις ταχύτητες και την πολυπλοκότητα που την χαρακτηρίζουν – και έρχεται σε αντίθεση με την ξεπερασμένη (και εν πολλοίς αποτυχημένη θα προσέθετα) αντίληψη που αναφέρθηκε ανωτέρω; Πώς δηλαδή θα πρέπει να εξελιχθεί μια παλαιού τύπου και αντίληψης δυσκίνητη και γραφειοκρατική μηχανή ώστε να προλάβει τις εξελίξεις που την έχουν ξεπεράσει προ πολλού αλλά παράλληλα να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες και τις ανάγκες των πολιτών; Η απάντηση που ταιριάζει είναι μια ριζική αναμόρφωση στον τρόπο άσκησης της διαχείρισης αλλά και στο ρόλο που θεωρείται ότι επιτελεί η τοπική αυτοδιοίκηση.
Ένα άλμα στη νοοτροπία, τις δεξιότητες και τις προτεραιότητες των εχόντων την ευθύνη και την πρωτοβουλία. Για την ακρίβεια απαιτείται εντέλει ο συγχρονισμός της αυτοδιοίκησης με τις απαιτήσεις της εποχής αλλά και των ίδιων των πολιτών. Μία σύγχρονη διοίκηση είναι αυτή η οποία έχει πλήρως αποκοπεί από τον ομφάλιο λώρο της κεντρικής πολιτικής εξουσίας, αδέσμευτη ως προς τυχόν εξαρτήσεις με τις εκάστοτε κυβερνήσεις, ώστε να μπορεί να διεκδικεί (και όχι να επαιτεί), να σχεδιάζει και να υλοποιεί αυτοτελώς τις πλέον συμφέρουσες και ολοκληρωμένες λύσεις για τους δημότες της, πέρα από καλούπια, συμφέροντα ή αγκυλώσεις.
Μία τοπική αυτοδιοίκηση που δεν αποτελεί για τους εκάστοτε άρχοντές της σκαλοπάτι για προαγωγή σε πολιτική εκπροσώπηση μεγαλύτερου βεληνεκούς, αλλά διέπεται από πνεύμα ειλικρινούς προσφοράς και αφοσίωσης. Μια απομάκρυνση τελικά από το αρχέτυπο του Δημάρχου – μεσολαβητή μεταξύ πολιτών και κεντρικής εξουσίας. Ενός ανδρός αρχή δε νοείται σε δημοκρατικά καθεστώτα, αλλά και σε τεχνικό επίπεδο πλέον η διοίκηση έχει καταστεί ομαδικό σπορ.
Χρειάζεται τους κατάλληλους ανθρώπους στις κατάλληλες θέσεις ώστε να αποδίδει αποτελέσματα, να κερδίζει την εμπιστοσύνη των δημοτών και να οδηγεί με γνώση, ασφάλεια αλλά και τόλμη την κοινωνία στις προκλήσεις της εποχής και στο όραμα για το αύριο. Όσο πιο έγκαιρα εμπεδώσουμε τη νέα πραγματικότητα που ανοίγεται τόσο καλύτερα προετοιμασμένοι θα είμαστε να την αντιμετωπίσουμε.
